Trzeba jednak doprecyzować status nowej płacy minimalnej. Na 7 września 2026 roku kwota 4950 zł znajduje się jeszcze w projekcie rozporządzenia Rady Ministrów. Rada Dialogu Społecznego nie uzgodniła wspólnego stanowiska, dlatego ostateczną wysokość musi ustalić rząd do 15 września. Nie może ona być niższa od kwoty wcześniej przedstawionej partnerom społecznym, czyli właśnie 4950 zł, ale teoretycznie może zostać ustalona wyżej. Dlatego przedstawione niżej składki na 2027 rok są wyliczeniem na podstawie aktualnego projektu, a nie opublikowaną jeszcze oficjalną tabelą ZUS. Jeśli stawka minimalnego wynagrodzenia pozostanie bez zmian, przedsiębiorców korzystających z preferencyjnej podstawy czeka wzrost składek o około 3 proc. względem 2026 roku.
Projekt Rady Ministrów przewiduje, że od 1 stycznia 2027 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wyniesie 4950 zł brutto, natomiast minimalna stawka godzinowa dla określonych umów cywilnoprawnych wzrośnie do 32,30 zł. W 2026 roku minimalna pensja wynosi 4806 zł, więc proponowana podwyżka to 144 zł, czyli około 3 proc. Różnica dla pracownika otrzymującego minimalne wynagrodzenie nie jest bardzo duża, ale zmiana ma znacznie szersze znaczenie. Płaca minimalna stanowi bowiem punkt odniesienia dla kilku limitów i obciążeń w systemie gospodarczym. Jednym z nich jest najniższa podstawa składek społecznych przedsiębiorców znajdujących się na preferencyjnym ZUS. ZUS wskazuje wprost, że w ich przypadku zadeklarowana podstawa nie może być niższa niż 30 proc. obowiązującej płacy minimalnej.
Przy kwocie 4950 zł najniższa miesięczna podstawa wyniesie więc 1485 zł. W 2026 roku jest to 1441,80 zł, czyli 30 proc. z 4806 zł. Sama podstawa wzrośnie zatem o 43,20 zł miesięcznie. Od niej naliczane są odpowiednie procentowe składki społeczne. Jeżeli stawki ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i chorobowego nie ulegną zmianie, automatycznie zwiększą się również miesięczne kwoty przelewane do ZUS. To mechanizm, który działa niezależnie od tego, czy przychód konkretnej młodej firmy rośnie. Przedsiębiorca może w 2027 roku zarabiać dokładnie tyle samo co w 2026 roku, a jego minimalne zobowiązania społeczne i tak wzrosną tylko dlatego, że zmieniła się ustawowa płaca minimalna.
Przy podstawie 1485 zł i obecnych stopach procentowych składka emerytalna wyniosłaby około 289,87 zł miesięcznie, a składka rentowa 118,80 zł. Przy standardowej stopie wypadkowej 1,67 proc., stosowanej przez ZUS w przykładowych wyliczeniach dla najmniejszych płatników, byłoby to około 24,80 zł. Dobrowolna składka chorobowa wyniosłaby natomiast około 36,38 zł. Łącznie daje to około 469,85 zł miesięcznie składek społecznych dla przedsiębiorcy, który zdecydował się również na ubezpieczenie chorobowe. Bez dobrowolnej składki chorobowej miesięczny koszt wyniósłby około 433,47 zł. Są to wyliczenia na podstawie projektowanej płacy minimalnej 4950 zł i obecnych stawek procentowych, dlatego ostateczne kwoty ZUS potwierdzi dopiero po ustaleniu parametrów na 2027 rok.
Dla porównania oficjalna tabela ZUS na 2026 rok pokazuje przy podstawie 1441,80 zł składkę emerytalną 281,44 zł, rentową 115,34 zł, wypadkową 24,08 zł oraz dobrowolną chorobową 35,32 zł. Łącznie przedsiębiorca płaci 456,18 zł miesięcznie albo 420,86 zł bez ubezpieczenia chorobowego. Jeżeli kwota 4950 zł stanie się ostatecznym minimum na 2027 rok, pełny pakiet społeczny wzrośnie więc o około 13,67 zł miesięcznie. Bez chorobowego różnica wyniesie około 12,61 zł. W skali 12 miesięcy oznacza to odpowiednio około 164 zł lub 151 zł dodatkowego kosztu. Sama podwyżka nie jest ogromna, ale dla nowej działalności należy ją doliczyć do rosnących kosztów księgowości, usług, energii i innych obowiązkowych obciążeń.
Preferencyjne składki nie przysługują automatycznie każdej osobie posiadającej nowy wpis w CEIDG. ZUS wskazuje dwa podstawowe warunki. Przedsiębiorca nie może prowadzić ani w okresie 60 miesięcy kalendarzowych poprzedzających rozpoczęcie działalności prowadzić innej pozarolniczej działalności. Nie może również wykonywać w ramach nowej firmy na rzecz byłego pracodawcy takich samych czynności, jakie wykonywał dla niego wcześniej na etacie w bieżącym albo poprzednim roku kalendarzowym. Warunki mają ograniczać sytuacje, w których pracownik formalnie przechodzi na samozatrudnienie wyłącznie po to, aby skorzystać z niższych obciążeń. Jeżeli wymagania są spełnione, przedsiębiorca może opłacać składki społeczne od znacznie niższej podstawy niż osoba płacąca standardowy ZUS.
Preferencja może obejmować 24 pełne miesiące kalendarzowe od momentu objęcia przedsiębiorcy ubezpieczeniami społecznymi. Jeżeli przedtem korzysta z ulgi na start, okres preferencyjnych składek rozpoczyna się dopiero po zakończeniu sześciomiesięcznego zwolnienia ze składek społecznych. Trzeba przy tym uważać na zawieszanie działalności. ZUS wyjaśnia, że zarówno sześciomiesięczny okres ulgi na start, jak i późniejszy okres preferencyjnych składek biegną także w czasie zawieszenia działalności. Zawieszenie firmy nie pozwala więc zatrzymać licznika i wykorzystać niewykorzystanych miesięcy później. Dla przedsiębiorcy planującego przerwę w działalności może to mieć duże znaczenie przy kalkulowaniu, przez jak długo rzeczywiście będzie korzystać z niższych składek.
Nie. Te określenia bywają używane zamiennie w potocznym języku, ale dotyczą dwóch różnych mechanizmów. Preferencyjne składki dla nowych przedsiębiorców są dostępne zasadniczo przez pierwsze 24 miesiące po rozpoczęciu podlegania ubezpieczeniom społecznym, o ile spełnione są ustawowe warunki. Ich minimalna podstawa jest prosta do wyliczenia - wynosi 30 proc. minimalnego wynagrodzenia. Właśnie dlatego podwyższenie płacy minimalnej do projektowanych 4950 zł automatycznie prowadzi do wzrostu minimalnej podstawy z 1441,80 do 1485 zł. W tym przypadku dochód ani przychód początkującego przedsiębiorcy nie wpływa na samą minimalną podstawę preferencji.
Mały ZUS Plus działa inaczej. Jest przeznaczony dla przedsiębiorców spełniających odrębne kryteria, a podstawa składek jest wyliczana indywidualnie na podstawie dochodu z działalności osiągniętego w poprzednim roku. Jednocześnie istnieją dolna i górna granica tej podstawy. ZUS wskazuje, że nie może ona być niższa niż 30 proc. minimalnego wynagrodzenia ani wyższa niż 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Oznacza to, że wzrost płacy minimalnej ma znaczenie również dla Małego ZUS Plus, ponieważ podnosi jego minimalny próg, ale sposób wyliczenia składki jest zupełnie inny niż przy preferencji dla osoby rozpoczynającej działalność. W artykułach i kalkulatorach warto więc zawsze sprawdzać, o który rodzaj ulgi chodzi.
W czasie ulgi na start przedsiębiorca nie opłaca składek społecznych na własne ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe i chorobowe. Preferencyjna podstawa wynosząca 30 proc. płacy minimalnej nie jest więc stosowana przez pierwsze sześć miesięcy korzystania z tej ulgi. Dopiero po jej zakończeniu przedsiębiorca, jeżeli spełnia warunki, przechodzi na preferencyjne składki społeczne. Osoba rozpoczynająca działalność w 2027 roku może zatem najpierw przez pół roku nie odczuć podwyżki tej części ZUS, a dopiero później wejść na podstawę 1485 zł, jeśli minimalne wynagrodzenie ostatecznie zostanie ustalone na poziomie 4950 zł.
Ulga na start nie oznacza jednak sześciu miesięcy całkowicie bez ZUS. Od początku prowadzenia działalności trzeba opłacać ubezpieczenie zdrowotne. Przedsiębiorca korzystający z ulgi nie jest natomiast w tym czasie objęty ubezpieczeniami społecznymi z działalności, dlatego nie buduje z tego tytułu kapitału emerytalnego ani ochrony wynikającej między innymi z ubezpieczenia chorobowego czy wypadkowego. Można z ulgi zrezygnować i od początku zgłosić się do ubezpieczeń społecznych. Wtedy przedsiębiorca spełniający wymagania może korzystać z preferencyjnej podstawy, a od 2027 roku jej minimalna wartość będzie już zależeć od nowej płacy minimalnej.
Składkę zdrowotną trzeba analizować osobno od preferencyjnych składek społecznych. Ulga na start ani 24-miesięczna preferencja nie obniżają jej w ten sam sposób. Jej wysokość zależy przede wszystkim od wybranej formy opodatkowania i obowiązujących zasad zdrowotnych. W przypadku przedsiębiorców na skali podatkowej lub podatku liniowym ZUS wskazuje obecnie minimalną podstawę związaną z minimalnym wynagrodzeniem. Od lutego 2026 do stycznia 2027 wynosi ona 4806 zł, a minimalna miesięczna składka odpowiadająca 9 proc. tej podstawy to 432,54 zł. Przy ryczałcie obowiązuje natomiast system progów oparty na przeciętnym wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw.
Jeżeli obecne zasady dla przedsiębiorców rozliczających się według skali i podatkiem liniowym pozostaną bez zmian, płaca minimalna obowiązująca na początku nowego roku składkowego będzie miała znaczenie także dla minimalnego poziomu składki zdrowotnej od lutego 2027 roku. Przy wynagrodzeniu minimalnym 4950 zł wartość odpowiadająca 9 proc. tej kwoty to 445,50 zł, ale na początku września 2026 roku nie należy jeszcze przedstawiać tego jako ostatecznej oficjalnej składki zdrowotnej na 2027 rok. Zasady i parametry wymagają potwierdzenia po zakończeniu procesu dotyczącego płacy minimalnej oraz po publikacji danych ZUS. Dodatkowo faktyczna składka przedsiębiorcy może być wyższa ze względu na osiągany dochód albo przychód i formę opodatkowania.
Zasadniczo nie. ZUS wskazuje, że osoba opłacająca preferencyjne składki społeczne od minimalnej podstawy odpowiadającej 30 proc. płacy minimalnej co do zasady nie płaci składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Wynika to z tego, że podstawa pozostaje znacznie niższa od minimalnego wynagrodzenia. Jest to kolejny element sprawiający, że łączny koszt ZUS na początku działalności jest wyraźnie niższy niż w przypadku przedsiębiorcy znajdującego się już na zasadach ogólnych. Podwyższenie płacy minimalnej do 4950 zł nie zmieni tej relacji, ponieważ preferencyjna podstawa nadal będzie wynosiła tylko 30 proc. tej kwoty, czyli 1485 zł.
Istnieje jednak wyjątek. ZUS wyjaśnia, że Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy mogą pojawić się, jeżeli przedsiębiorca podlega obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym również z innych tytułów, a suma podstaw wymiaru składek osiąga przynajmniej poziom minimalnego wynagrodzenia. Wtedy trzeba uwzględnić między innymi podstawę składek z działalności oraz wynagrodzenie z innego tytułu. Sytuacja przedsiębiorcy, który jednocześnie prowadzi firmę i wykonuje umowę lub pozostaje zatrudniony, może więc różnić się od prostego przykładu osoby utrzymującej się wyłącznie z działalności gospodarczej. Samo określenie "preferencyjny ZUS" nie wystarcza do ustalenia wszystkich należności bez sprawdzenia pozostałych tytułów do ubezpieczeń.
Jeżeli minimalne wynagrodzenie zostanie ostatecznie ustalone na poziomie 4950 zł, jego wzrost w stosunku do 4806 zł z 2026 roku wyniesie około 3 proc. W identycznej proporcji wzrośnie minimalna podstawa preferencyjnych składek społecznych - z 1441,80 do 1485 zł. Przy niezmienionych stopach procentowych pełne składki społeczne wraz z dobrowolnym chorobowym wzrosłyby z oficjalnych 456,18 zł w 2026 roku do około 469,85 zł miesięcznie w 2027 roku. Podwyżka wyniosłaby więc około 13,67 zł miesięcznie. Dla przedsiębiorcy rezygnującego z dobrowolnego chorobowego wzrost nastąpiłby z 420,86 do około 433,47 zł, czyli o 12,61 zł miesięcznie.
W ujęciu procentowym zmiana wygląda łagodnie, zwłaszcza w porównaniu z kosztami standardowego ZUS. Trzeba jednak pamiętać, że preferencyjne składki są tylko częścią obciążeń przedsiębiorcy. Dochodzi składka zdrowotna, podatek dochodowy, a w zależności od sytuacji również VAT, księgowość i bieżące koszty firmy. Nowa działalność ma często niewielką poduszkę finansową i nieregularne przychody, dlatego nawet automatyczna podwyżka o kilkanaście złotych miesięcznie powinna zostać uwzględniona w planie na 2027 rok. Co ważne, wysokość składek preferencyjnych nie zależy od faktycznego zysku firmy. Nawet słaby miesiąc nie obniża minimalnej podstawy poniżej ustawowej granicy 30 proc. płacy minimalnej, jeśli przedsiębiorca nadal podlega ubezpieczeniom za pełny miesiąc.
Tylko przez okres, w którym rzeczywiście obowiązuje podstawa wyliczona z płacy minimalnej na 2026 rok i przedsiębiorca podlega już ubezpieczeniom społecznym. Składki preferencyjne są obliczane według minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym okresie, a nie według stawki z dnia rozpoczęcia firmy zamrożonej na całe 24 miesiące. Jeżeli przedsiębiorca korzysta z preferencji w grudniu 2026 roku, minimalna podstawa wynosi 1441,80 zł. Od stycznia 2027 roku będzie już musiał zastosować nową podstawę wynikającą z płacy minimalnej na 2027 rok. Nie można więc zachować niższej stawki z poprzedniego roku tylko dlatego, że działalność została założona wcześniej.
Inaczej może wyglądać sytuacja osoby korzystającej najpierw z ulgi na start. Przedsiębiorca rozpoczynający działalność w drugiej połowie 2026 roku może jeszcze w 2027 roku pozostawać przez część czasu zwolniony ze składek społecznych i płacić wyłącznie składkę zdrowotną. Po zakończeniu sześciomiesięcznej ulgi rozpocznie okres preferencyjnych składek, ale ich wysokość będzie już liczona od płacy minimalnej obowiązującej w momencie opłacania danej składki. Moment założenia działalności ma więc wpływ przede wszystkim na długość poszczególnych etapów preferencji, a nie na możliwość "zablokowania" starej wysokości ZUS na kolejne dwa lata.
Tak, choć w tym przypadku wyższa płaca minimalna działa na korzyść osoby prowadzącej niewielką aktywność bez rejestrowania firmy. ZUS przypomina, że jednym z warunków prowadzenia działalności nierejestrowanej jest odpowiednio niski przychód oraz brak prowadzenia działalności gospodarczej w określonym wcześniejszym okresie. Limity działalności nierejestrowanej są powiązane z minimalnym wynagrodzeniem, dlatego jego wzrost może podnosić również dopuszczalny poziom przychodów bez konieczności wpisu do CEIDG. Szczegółowy limit na 2027 rok należy jednak ustalać według przepisów obowiązujących w tym okresie, ponieważ zasady działalności nierejestrowanej były w ostatnich latach modyfikowane.
Dla osoby testującej pomysł biznesowy jest to istotne, ponieważ moment rejestracji firmy uruchamia kolejne obowiązki, w tym ubezpieczenie zdrowotne, a później ewentualnie składki społeczne. Działalność nierejestrowana nie daje jednak takich samych uprawnień ubezpieczeniowych jak normalna firma. ZUS wskazuje, że osoba mieszcząca się w warunkach tej formy nie jest z jej tytułu objęta ani ubezpieczeniami społecznymi, ani zdrowotnym. Wyższy próg przychodowy może więc pozwalać dłużej sprawdzać rentowność przedsięwzięcia przed przejściem do pełnej działalności, ale decyzja powinna uwzględniać również kwestie podatkowe, odpowiedzialność biznesową oraz dostęp do świadczeń.
Tak, dlatego na początku września trzeba rozdzielić to, co jest już znane, od tego, co zostało formalnie zakończone. Rząd zaproponował minimalne wynagrodzenie 4950 zł i minimalną stawkę godzinową 32,30 zł. Rada Dialogu Społecznego nie wypracowała porozumienia, więc zgodnie z procedurą wysokości musi teraz ustalić Rada Ministrów w rozporządzeniu do 15 września. Prawo nie pozwala rządowi zejść poniżej kwoty przekazanej wcześniej do negocjacji, dlatego 4950 zł jest obecnie dolną granicą. Ostateczne minimum może jednak teoretycznie być wyższe. Dopiero opublikowane rozporządzenie pozwoli definitywnie zamknąć kalkulację podstawy preferencyjnego ZUS.
Jeżeli rząd pozostawi 4950 zł, można już z dużą dokładnością przewidzieć społeczną część preferencyjnego ZUS: podstawa 1485 zł, około 469,85 zł składek przy dobrowolnym chorobowym i około 433,47 zł bez niego, przy założeniu stopy wypadkowej 1,67 proc. Trzeba jednak poczekać na oficjalną informację ZUS, ponieważ instytucja publikuje gotowe tabele po ustaleniu parametrów danego roku, a stopa ubezpieczenia wypadkowego może różnić się w zależności od płatnika. Najważniejszy wniosek dla nowych firm jest już jednak czytelny: wraz ze wzrostem płacy minimalnej rośnie ustawowe minimum, od którego oblicza się preferencyjne składki. W 2027 roku prowadzenie młodej działalności znów będzie więc trochę droższe niż rok wcześniej.
